Ochrona roślin przez przemarzaniem
Rośliny sadownicze w naszym klimacie są często uszkadzane przez mróz, a także przez wiosenne przymrozki. Uszkodzenia mrozowe są bardziej niebezpieczne, ponieważ mogą wywołać nawet śmierć roślin. Przymrozki wiosenne uszkadzają przeważnie tylko kwiaty i zawiązki. Jeśli jednak występują często, stają się przyczyną wielu niepowodzeń w uprawie sadowniczej.
Podstawowe znaczenie w zapobieganiu przemarzania roślin ma wybór odpowiedniego stanowiska. Najlepsze jest łagodne zbocze, z którego łatwo spływa zimne powietrze na pola niżej położone. Najgorsze są kotliny i inne zagłębienia terenowe, w których powstają zastoiska mrozowe wskutek gromadzenia się zimnego powietrza pochodzącego z okolicznych, wyżej położonych terenów.
Właściciel działki nie ma możliwości wyboru odpowiedniego stanowiska. Jeśli nie jest ono sprzyjające i grozi powstaniem zastoiska mrozowego, pozostaje jedynie wybór do sadzenia gatunków i odmian wytrzymałych na mróz. Z drzew nadają się więc przede wszystkim jabłonie zwłaszcza takich odmian jak Oliwka Żółta, Antonówka Zwykła, Lobo, Linda, Fireside. Z grusz względnie wytrzymałe na mróz są Komisówka i Faworytka. Te odmiany można więc sadzić w mniej sprzyjających warunkach.
Z roślin jagodowych można sadzić w takich miejscach truskawki, agrest i porzeczki czerwone. Można też uprawiać winorośl, ponieważ na zimę zdejmuje się łozę z rusztowania i okrywa kopczykiem z ziemi. W podobny sposób można również chronić maliny. Ich wiotkie, jednoroczne pędy łatwo dają się przygiąć wzdłuż rzędu i obsypać ziemią. Dotychczas tego się nie spotyka, ponieważ zabieg ten byłby zbyt pracochłonny dla plantacji produkcyjnych. Na małych działkach nie stwarzałby jednak większego problemu. Warto chronić maliny przed mrozami zimowymi także dlatego, że nie są one już później wrażliwe na przymrozki w takim stopniu, jak większość roślin sadowniczych wcześnie kwitnących, na przykład porzeczki czarne. Maliny bowiem zaczynają kwitnąć bardzo późno, tuż przed owocowaniem, a kwitnienie przeciąga się prawie przez cały okres.
Gdy brakuje pokrywy śnieżnej w czasie większych spadków temperatury przemarzają również truskawki. Okrywać je należy wtedy ściółką ze słomy lu^ słomiastego obornika.
Bardzo niebezpieczne, zwłaszcza dla pni drzew, są gwałtowne zmiany temperatury. Występują one na przedwiośniu, gdy w dzień przygrzewa słońce, a w nocy temperatura dość znacznie spada. Południowe i południowo-zachod-nie strony pni i większych rozgałęzień wówczas się intensywnie nagrzewają. P0 zachodzie słońca temperatura raptownie spada, powodując uszkodzenia delikatnych tkanek, "rozbudzonej'' już miazgi. Wówczas powstają na południo-wo-zachodniej stronie pni charakterystyczne rany, zwane zgorzelinowymi. Zapobiegamy temu sadząc drzewa niskopienne i formując najniższy konar od strony południowo-zachodniej. Ocienia on trochę pień, a tym samym zmniejsza jego nagrzanie się.
Zaleca się też bielić pnie i rozgałęzienia konarów. Biały kolor odbija promienie słoneczne, co również zmniejsza nagrzewanie się tkanek pnia w czasie dnia i łagodzi różnice ich temperatury we dnie i w nocy. Przeważnie do bielenia używa się świeżo gaszonego wapna. Niektórzy dodają do niego krowieńca lub gliny, aby zwiększyć przyczepność. Zabieg wykonuje się w końcu grudnia i powtarza się w styczniu, o ile wapno /ostało zmyte.
Drzewom z ranami zgorzelinowymi można pomóc w ich gojeniu robiąc szczepienie mostowe. Polega ono na wszczepieniu długich zrazów w ten sposób, aby przebiegały one nad raną i przywracały przerwane w tym miejscu przewodzenie wody i roztworów pokarmów. W ten sposób leczy się także uszkodzenia pni przez zające i norniki. Zamiast zrazów można wykorzystać odrosty korzeniowe, a nawet dosadzone dziczki. Po odpowiednim przycięciu wszczepiamy je nad ranę.
W czasie bardzo silnych mrozów drzewa pękają. Kurczące się silnie zewnętrzne warstwy drzewa nie wytrzymują parcia wywieranego na nie przez słabiej kurczące się warstwy wewnętrzne i ulegają rozerwaniu. Towarzyszy temu huk przypominający często wystrzał z karabinu. Wskutek tych pęknięć tworzą się tak zwane listwy mrozowe. Nie stanowią one groźnego uszkodzenia i łatwo goją się same, a smarowanie ich różnymi maściami opóźnia tylko przebieg zrastania się.
W końcu zimy i na wiosnę rośliny sadownicze kończą okres uśpienia, zaczynają się rozwijać na nich liście, kwiaty, a potem tworzą się zawiązki owoców. Jednocześnie wzrasta wrażliwość roślin na niską temperaturę.
